# بازطراحی معماری پرداخت — سرویس‌محور، امن، توسعه‌پذیر (Backend)

## پروژه

`clinicpro` (Backend). **cross-repo** — پرامپت همتا: `nobat724_front/.claude/prompt/payment-flow-frontend.md` (کلاینت این قرارداد را مصرف می‌کند؛ Backend اول اجرا شود).

## زمینه

بخش بزرگی از معماری هدف **قبلاً پیاده شده** و نباید دوباره ساخته شود:

- جریان backend-driven: `POST /api/v1/payment/appointment` (اعتبارسنجی سفارش + ساخت `Payment` در وضعیت pending، بدون تماس با بانک) → `pay_url` → `GET /api/v1/payment/pay/{orderId}` (تماس با بانک + انتقال 302 یا فرم auto-submit POST) → `callback` (verify) → `RedirectResponse` به `frontend_address` (همان دامنهٔ مبدأ) با `?payment_uuid=..&status=..`.
- `GatewayFactory` (`src/Payment/Gateway/GatewayFactory.php`) الگوی Factory/Strategy را دارد؛ `resolve()`, `isEnabled()`, `isTestMode()`, `activeGateways()`. کنترلر دیگر منطق انتخاب درگاه ندارد.
- امنیت موجود: Open-Redirect guard (`payment_allowed_frontend_hosts`)، IP-restrict شاپرک در callback، جلوگیری از replay با یکتایی `reference_id`، بررسی مبلغ (`amountRials !== result->amountRials`)، CircuitBreaker.

این پرامپت فقط **شکاف‌های باقی‌ماندهٔ معماری/امنیت** را می‌بندد؛ رفتار جریان بیرونی نباید بشکند.

## مشکل / هدف

طبق spec معمار، این موارد هنوز رعایت نشده‌اند:

1. **کنترلر هنوز چاق است** — منطق تماس با بانک (در `pay`) و کل verify + post-actions (در `callback`: confirm نوبت، فعال‌سازی اشتراک، شارژ کیف‌پول، کمیسیون، پیامک) داخل `PaymentController` است. طبق spec: `Controller → PaymentManager → GatewayFactory → PaymentGatewayInterface`. باید یک سرویس `PaymentManager` این منطق را بگیرد و کنترلر فقط Orchestration کند.
2. **نبود قفل/تراکنش در verify** — هنگام verify هم‌زمانِ دو callback (race)، فقط یکتاییِ `reference_id` جلوگیری می‌کند؛ باید در یک DB transaction با قفل بدبینانه روی ردیف `Payment` انجام شود.
3. **لاگ کامل تراکنش وجود ندارد** — spec «ثبت کامل Logها + Gateway Response + Request Time + Authority» می‌خواهد. الان فقط `gatewayToken` و `reference_id` ذخیره می‌شود.
4. **`getStatus` پاسخ double-nested دارد** (`success(['data'=>...])`).
5. **subscription-payment و sms-wallet هنوز init را داخل POST انجام می‌دهند** (فقط appointment به الگوی pay-endpoint منتقل شده) — ناسازگاری معماری و همان باگ درگاه POSTیِ ملت.

## فایل‌های مرتبط

| فایل | نقش |
|------|-----|
| `src/Payment/Controller/PaymentController.php` | کنترلر فعلی؛ باید به Orchestration خالص کاهش یابد |
| `src/Payment/Service/PaymentManager.php` | **جدید** — منطق start/verify/post-actions |
| `src/Payment/Gateway/GatewayFactory.php` | موجود (Factory) — بدون تغییر بزرگ |
| `src/Payment/Gateway/PaymentGatewayInterface.php` | قرارداد درگاه |
| `src/Payment/Entity/Payment.php` | افزودن فیلدهای authority/response/requested_at یا metadata |
| `src/Payment/Entity/PaymentLog.php` | **جدید (اختیاری ولی توصیه‌شده)** — audit trail |
| `src/Payment/Repository/PaymentRepository.php` | افزودن `findByOrderIdForUpdate()` (قفل) |
| `docs/api/payment.md` | به‌روزرسانی |

## وضعیت فعلی

کنترلر `pay()` مستقیماً با درگاه و repo کار می‌کند:

```php
#[Route('/api/v1/payment/pay/{orderId}', methods: ['GET'])]
public function pay(string $orderId): Response
{
    $payment = $this->paymentRepo->findByOrderId($orderId);
    // ... resolve gateway, circuitBreaker, $gateway->initiate(...), setGatewayToken, redirect/autoSubmitForm
}
```

`callback()` کل verify + post-action را دارد:

```php
$result = $gw?->verify($callbackData);
// ست وضعیت، بررسی مبلغ، بررسی replay (reference_id)، سپس:
if ($payment->getType() === Payment::TYPE_SUBSCRIPTION) { $this->handleSubscriptionActivation($payment); }
elseif (... SMS_WALLET) { $this->handleSmsWalletCharge($payment); }
elseif (... APPOINTMENT) { $this->handleAppointmentConfirmation($payment); }
return $this->redirectToFrontend($payment, true);
```

`getStatus()` double-nested:

```php
return $this->success(['data' => $payment->toArray()]);   // ❌ data.data.data
```

## وظایف

### ۱. ساخت سرویس `PaymentManager` و لاغر کردن کنترلر

`src/Payment/Service/PaymentManager.php` بساز که این متدها را داشته باشد و از `GatewayFactory`, `PaymentRepository`, `CircuitBreakerService`, `EntityManagerInterface`, `LoggerInterface` و سرویس‌های post-action (SubscriptionService, SmsWalletService, CommissionService, SmsService, AppointmentRepository, ...) از طریق **DI** استفاده کند:

```php
final class PaymentManager
{
    public function __construct(
        private GatewayFactory $gateways,
        private PaymentRepository $paymentRepo,
        private CircuitBreakerService $circuitBreaker,
        private EntityManagerInterface $em,
        private LoggerInterface $logger,
        private string $appBaseUrl,
        // + سرویس‌های post-action
    ) {}

    /** init درگاه برای پرداخت pending و بازگرداندن نتیجه انتقال (redirectMethod/url/params). */
    public function startGatewayHandoff(Payment $payment): PaymentInitResult|false { ... }

    /** verify امنِ callback داخل transaction + قفل ردیف؛ اجرای post-action؛ بازگرداندن success bool. */
    public function processCallback(string $orderId, array $callbackData, string $clientIp): Payment|null { ... }
}
```

- منطق فعلیِ `pay()` (resolve + circuitBreaker + initiate + setGatewayToken) → `startGatewayHandoff()`.
- منطق فعلیِ `callback()` (verify + amount + replay + status + post-actions) → `processCallback()`.
- متدهای `handleAppointmentConfirmation`, `handleSubscriptionActivation`, `handleSmsWalletCharge` از کنترلر به `PaymentManager` منتقل شوند.
- کنترلر فقط: خواندن request، فراخوانی manager، ساخت `RedirectResponse`/`autoSubmitForm`/`error`. متد `autoSubmitForm` و `redirectToFrontend` و `isAllowedFrontend`/`allowedHosts` می‌توانند در کنترلر بمانند (لایهٔ HTTP) یا به یک `PaymentRedirectResponder` منتقل شوند — یکی را انتخاب و مستند کن.

### ۲. transaction + قفل بدبینانه در verify (جلوگیری از race / double-verify)

در `processCallback`، پرداخت را با قفل بخوان و کل verify+status+post-action را در یک تراکنش انجام بده:

```php
return $this->em->wrapInTransaction(function () use ($orderId, $callbackData, $clientIp) {
    $payment = $this->paymentRepo->findByOrderIdForUpdate($orderId); // SELECT ... FOR UPDATE
    if ($payment === null) return null;
    if ($payment->getStatus() !== Payment::STATUS_PENDING) return $payment; // قبلاً پردازش شده → idempotent
    // verify، amount check، replay، setStatus، post-action
    return $payment;
});
```

`PaymentRepository::findByOrderIdForUpdate()`:

```php
public function findByOrderIdForUpdate(string $orderId): ?Payment
{
    return $this->createQueryBuilder('p')
        ->where('p.orderId = :o')->setParameter('o', $orderId)
        ->getQuery()
        ->setLockMode(\Doctrine\DBAL\LockMode::PESSIMISTIC_WRITE)
        ->getOneOrNullResult();
}
```

> نکته: قفل فقط داخل تراکنش معتبر است. گارد `status !== pending → return` باعث idempotent شدن verify تکراری می‌شود.

### ۳. لاگ کامل تراکنش (`PaymentLog`)

Entity جدید `src/Payment/Entity/PaymentLog.php` با فیلدها: `id`, `paymentId` (FK)، `action` (`initiate`/`verify`/`callback`)، `gateway`، `authority`/`token`، `requestPayload` (json, بدون افشای اعتبارنامه)، `responsePayload` (json)، `clientIp`، `createdAt` (Unix ts). در `PaymentManager` روی init و verify یک رکورد لاگ ثبت شود.

- **migration:** بعد از ساخت Entity، `doctrine:migrations:diff` + `migrate`.
- **عدم افشای اطلاعات حساس:** اعتبارنامهٔ درگاه (username/password/terminal) هرگز در لاگ ذخیره نشود.

### ۴. ذخیرهٔ authority/response/request-time روی Payment

اگر `PaymentLog` را پیاده کردی، این‌ها آنجا ثبت می‌شوند و کافی است. در غیر این‌صورت در `Payment::$metadata` کلیدهای `authority`, `gateway_response`, `requested_at` را ذخیره کن. یکی را انتخاب کن (ترجیحاً `PaymentLog`).

### ۵. رفع double-nesting در `getStatus`

```php
return $this->success($payment->toArray());   // به‌جای ['data'=>...]
```

مصرف‌کننده‌ها را چک کن: پنل ادمین از `GET /api/v1/admin/payments/{uuid}` استفاده می‌کند (تخت، مستقل). `nobat724_front` `app/payment/[uuid]/page.js` از `getPayment` استفاده می‌کند — اگر به double-nest وابسته است، همان‌جا هم اصلاح کن (در پرامپت frontend ذکر شده).

### ۶. یکسان‌سازی subscription و sms-wallet با الگوی pay-endpoint

`POST /api/v1/subscription-payment` و مسیر sms-wallet را مثل appointment بازطراحی کن: POST فقط `Payment` pending بسازد و `pay_url` برگرداند؛ init واقعی در `GET /payment/pay/{orderId}` (که عمومی است و بر اساس `payment->getType()` کار می‌کند). این هم درگاه POSTیِ ملت را برای این جریان‌ها درست می‌کند و هم معماری را یکدست.

- **توجه:** مصرف‌کنندهٔ subscription، پنل ادمین `clinicpro` است — بعد از تغییر قرارداد، `assets/admin/` جایی که subscription-payment را صدا می‌زند به `pay_url` سوییچ کن (مثل frontend).

### ۷. مستندسازی

`docs/api/payment.md` را با معماری نهایی (سرویس‌ها، PaymentManager، PaymentLog، جریان یکدست همهٔ typeها) به‌روز کن.

## نکات مهم

- **جریان بیرونی نباید بشکند:** endpointها و قرارداد (`pay_url`, `frontend_address?status=`) ثابت بمانند؛ فقط لایه‌بندی داخلی عوض می‌شود. بعد از هر مرحله با تست‌های واقعی (زیر) صحت را بررسی کن.
- **step-1 معماری (کلیک → بک‌اند):** به‌دلیل اینکه JWT سایت در کوکیِ همان دامنه است و redirect full-page کوکی cross-domain نمی‌برد، ساخت `Payment` نیازمند **XHR authenticated** است؛ سپس مرورگر full-page به `pay_url` می‌رود. این استانداردِ امنِ چند-دامنه است. اگر «بدون هیچ XHR» الزامی است، به‌جای آن یک **توکن یک‌بارمصرفِ امضاشده** در URL لازم است — در این صورت آن را پیاده کن؛ در غیر این‌صورت الگوی XHR+redirect را حفظ و مستند کن.
- همه controllerها از `BaseController` ارث می‌برند؛ پاسخ‌ها `success/error`. تاریخ‌ها Unix timestamp.
- Entity جدید (`PaymentLog`) → **migration الزامی**.
- بعد از تغییر: `ddev exec php -l ...`، `ddev exec php bin/console cache:clear`، `ddev exec php vendor/bin/phpstan analyse`، و تست دستی زیر.
- بعد از تغییر API → `docs/api/payment.md` در همین session.

## تست دستی (ddev، در حالت `payment_test_mode=1`)

```bash
# pay endpoint یک پرداخت pending باید 302 به callback بدهد (Mock)
curl -sk -o /dev/null -w "%{http_code} %{redirect_url}\n" "https://clinic-pro.ddev.site/api/v1/payment/pay/ORD-XXXX"
# callback موفق باید 302 به frontend_address?status=success بدهد
# verify تکراری (دوبار زدن callback) نباید وضعیت را دوباره پردازش کند (idempotent)
```

## خروجی نهایی (طبق spec — در گزارش اجرا ارائه شود)
۱ Flow ۲ کلاس‌ها ۳ سرویس‌ها ۴ کنترلرها ۵ مسئولیت هر کلاس ۶ نقاط ضعف ۷ بهبود ۸ امنیت ۹ Performance ۱۰ افزودن درگاه جدید (Open/Closed via GatewayFactory).
